Ga naar inhoud

MSCZ-leesbaarheid (partituur-layout)

Doel: regels zodat een genormaliseerde / gegenereerde .mscz op het blad leesbaar blijft — geen tekst in buurmaten, geen verwarrende bogen, geen rommelige maatnummers. Dit is het layoutprofiel partituur (mvsa mscz --layout partituur, default), toegepast via mscz_partituur.

Andere profielen: zie .mscz — layoutprofielen. Ownership (wie kiest, wie handhaaft): reuse — ownership.

Gerelateerd:

Acceptatiecriterium

Bij review van .mscz / MuseScore-PDF:

  1. Recite-tekst raakt geen buurmaat (noch vorige, noch volgende).
  2. Lettergrepen overlappen elkaar niet en kruisen geen maatstreep zonder slur die dat bedoelt.
  3. Geen stem-indicaties; lyrics tussen de balken (SA/TB).
  4. Geen lege derde balk; G boven / F onder.
  5. Geen frase-slurs die als melisma ogen.
  6. Maatnummers alleen aan het begin van elk systeem.
  7. Melisma: lyric-extender (streep) na de lettergreep op de eerste noot, plus melisma-boog (slur) over de noten van die lettergreep.
  8. Geen accolade/bracket middenin een systeem (alleen bij systeembegin).
  9. Geen leeg stuk notenbalk (spacermaat) of mid-systeem-HBox vóór een @tekst-cue; scheiding = dubbele streep + SystemText (of @mscz-newline).
  10. Leidende |: maakt geen lege rustmaat; herhaalpunten (:|) blijven zichtbaar.
  11. Alle @tekst-cues staan als SystemText (ook meerregelig met ...).
  12. Geen zichtbare metronoom/tempo-tekst op het blad of in de PDF; afspelen gebruikt wel @tempo / default 130 via sound tempo (MSCZ: Tempo visible=0).

R — Recite-tekst (model A: spacers)

Bron: rendering-pitfalls (één anker per lettergreep; onzichtbare kop, zichtbare lyric).

# Regel
R1 Geen lange joined lyric onder één recite-noot als die tekst breder is dan de noot/maat.
R2 Lange recite (n ≥ 6): 1–(n−2)–1 — eerste midden-lettergreep op \|\|O\|\|; overige midden-lettergrepen elk op een spacer.
R3 Spacers: MuseScore visible=0 én play=0 op de nootkop (lyrics blijven); niet MusicXML print-object="no" op de hele <note> (verbergt lyrics in PDF). \|\|O\|\| = headType breve met metrische randduur (geen durationType=breve — die blaast de maatbreedte op).
R4 Geen melisma-extender (ticks) of frase-slur onder recite-body.
R5 Maatlengte = som van de noten (+ spacers); elke slot ≈ randduur zodat speelduur = n × rand (= Coria). Spacers klinken niet (play=0); de ticks blijven voor de layout.
R6 Kortere recite (n < 6): één zichtbare noot per lettergreep (geen collapse).
R7 Melisma same-pitch: I1 (MusicXML-partituur) — alleen ongestipte standaardduuren ≤ whole of tie-keten; nooit type=breve / gestipte sommen in MusicXML (MuseScore-importcorruptie). I2 — lange holds als tie-keten i.p.v. heraangeslagen hakken. MSCZ-postprocess — die tie-ketens samentrekken tot één compacte noot, inclusief gestipt (leesbaar 3/4 i.p.v. 2/4+1/4); pure hold zonder slur.

Canonieke printvorm 1–(n−2)–1 (MSCZ)

Voor een recite-groep met zes of meer lettergrepen (n ≥ 6):

Positie Notatie
Eerste lettergreep Zichtbare randnoot — duur = ELM na ) (anders kwart)
Midden (n − 2 lettergrepen) Eén stokloze \|\|O\|\|: MuseScore headType breve op een noot met randduur (quarter/half naar ELM); daarna spacers (visible=0 + play=0) voor de overige midden-lettergrepen
Laatste lettergreep Zichtbare randnoot — zelfde duur als de eerste

Totale speelduur van de collapse = n × randduur — gelijk aan Coria-playback (één noot per lettergreep).

Playback / Coria (.mxl): geen recite-collapse (M10) — elke lettergreep een klinkende noot. Same-pitch melisma wél samentrekken (S13/R7), net als op het blad.

L — Lyrics algemeen

# Regel
L1 Eén lyric-laag onder de bovenste balk (tussen SA en TB).
L2 Standaard gecentreerd op de nootkop; Source Sans 3, 13 pt (Style).
L3 Hyphen (Va-der) ≠ melisma.
L4 Melisma: tekst op eerste noot; lyric-extender + melisma-slur (S2/S4). Geen extender onder recite (R4).
L5 Maatbreedte volgt tekst; laatste systeem vol (lastSystemFillLimit=0).

S — Slurs

# Regel
S1 Capella-/import-frasebogen: standaard niet als melisma; weg of genegeerd bij normalisatie.
S2 Melisma-slur alleen waar één lettergreep over meerdere noten hoort.
S3 Geen decoratieve slurs over hele systemen.
S4 Echt melisma: slur (S2) én lyric-extender (L4). Geen frase-slur zonder melisma; geen slur + extender “voor de sier”.

M — Maten, nummers, sleutels, maatstrepen

# Regel
M1 Maatnummers: eerste maat van elk systeem.
M2 Eindmaatstreep per systeem zichtbaar.
M3 Geen zichtbare maatsoort-getallen bij verborgen/senza-misura-TimeSig.
M4 Twee balken SA/TB; G/F; geen partijnamen.
M5 Geen lege derde balk.
M6 Sectie-einde (\|\| in .mvsa): dubbele maatstreep (light-light); slot = light-heavy.
M7 Stokken: S en T omhoog (voice 1); A en B omlaag (voice 2).
M8 Melisma-print: same-pitch → compacte noot (MSCZ-postprocess) of tie-keten in MusicXML (S13 / R7); slur alleen bij toonwissels.
M9 Leidende \|: → linker forward-repeat op eerste inhoudsmaat; geen lege rustmaat ervoor.
M10 :\| → backward-repeat met herhaalpunten; niet alleen light-light zonder dots.

C — Cues, gaps, HBox, accolade

Contract: checklist MSCZ S14–S19. MuseScore-gedrag dat we vermijden:

Foutbeeld Oorzaak (typisch) Canonieke vorm
Accolade middenin het systeem HBox tussen maten van hetzelfde systeem Geen mid-systeem-HBox (S14, S18)
Leeg stuk met notenbalklijnen vóór cue MusicXML-spacermaat / korte rust-only maat Spacermaat weg; scheiding = \|\| + SystemText (S15, S17)
Smalle lege maat bij systeembegin / na \|: Leidende \|: als aparte lege maat geëxporteerd start_bar op eerste inhoudsmaat (S16, M9)
Cue alleen op één balk / verkeerde plaats StaffText i.p.v. SystemText; <br/> matcht niet Promote naar SystemText; match ook <br/> (S19)
Herhaalpunten weg na mid-flow @tekst :\| “opgewaardeerd” naar light-light zonder repeat :\| blijft light-heavy + backward (S16, M10)
# Regel
C1 Mid-flow @tekst (niet begin van MuseScore-systeem): vorige maat dubbele streep, cue = SystemText. Geen HBox, geen spacermaat.
C2 @tekst forceert geen systeembreuk; gebruik @mscz-newline voor een nieuwe regel op het blad.
C3 Korte rust-only / print-object=no-maten: strippen in MSCZ-postprocess; niet vervangen door mid-systeem-HBox.
C4 Trailing HBox aan staff-eind (vóór </Staff> / colofon-VBox): weg.
C5 Accolade/bracket alleen bij systeembegin.

P — Pagina / systeem (A4)

# Regel
P1 Papier A4 staand; marges 15 mm. (Canoniek ook: checklist PDF P6.)
P2 Geen inspring eerste systeem.
P3 Verticaal: pagina niet vullen; minSystemDistance/maxSystemDistance vast (niet “spread”).
P4 Systeembreuk op frase-/ademgrens, niet midden in recite.
P5 Titel/componist in VBox; frameSystemDistance=14; cues als SystemText (niet StaffText).
P6 Copyright-footer + colofon: checklist PDF P4 (later).

Wat de scripts nu zetten

Onderdeel Waar
Recite playback = 1 noot / lettergreep vsa.mvsa_musicxml layout playback
Recite partituur = 1–(n−2)–1; ||O|| + mute spacers mvsa_musicxml + mscz_partituur._apply_recite_print_conventions
a–g zonder cijfer = do-octaaf pitch_resolver.pitch_in_do_octave / mvsa_musicxml._resolve_slot
Sectie-\|\| → light-light vsa.mvsa_musicxml (playback én partituur)
Mid-flow @tekst → \|\| + SystemText (geen HBox) vsa.mvsa_musicxml + vsa.mscz_partituur (S14–S15, S19)
Leidende \|: → start_bar (geen lege maat) vsa.mvsa_validate / mvsa_parse / mvsa_musicxml (S16, M16)
Korte rust-spacers strippen; trailing HBox weg vsa.mscz_partituur (S17, C3–C4)
Melisma collapse/tie-keten (I1+I2 in MusicXML) mvsa_musicxml._collapse_same_pitch_melisma / _pack_safe_divs
Melisma same-pitch → gestipte compacte noot (MSCZ) mscz_partituur._collapse_same_pitch_tie_runs
Maat-len gelijk over staves; geen durationType=breve mscz_partituur._apply_recite_print_conventions / _recompute_measure_lens
Stokken S/T↑ A/B↓ (voice 1/2 + backup) vsa.mvsa_musicxml _emit_staff_voices
A4 + typografie + partijnamen uit + systeemafstanden vsa.mscz_partituur.apply_partituur_mscz_conventions
SA/TB-akkoorden, lege part-namen partituur-layout in mvsa_musicxml / musicxml_satb_layout